De overheid zelf snapt de nieuwe ZZP-regels ook niet

De overheid kent haar eigen regels voor de inhuur van zzp’ers niet, of snapt ze niet, of kan ze in de praktijk niet correct toepassen.

Dat blijkt uit de voorwaarden voor de recent gedane aanbesteding voor (nota bene) arbeidsrechtelijke ondersteuning ten behoeve van het  Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Hoe kan diezelfde overheid dan verwachten dat andere opdrachtgevers en opdrachtnemers ze wel kennen, ze wel snappen, en zich eraan kunnen houden?

Over een week wordt de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties van kracht. Daarmee komt de VAR-verklaring te vervallen. Opdrachtgevers die een zzp’er inhuren, hebben dan geen manier meer om zich er vooraf van te vergewissen of zij loonbelasting en premies moeten inhouden of dat zij bruto bruto mogen uitbetalen. In plaats daarvan komt de schijnzekerheid van de modelovereenkomsten.

Die modelovereenkomsten geven hooguit een indicatie hoe de Belastingdienst de arbeidsrelatie zal beoordelen: als een dienstverband, als een verkapt dienstverband, of als een overeenkomst van opdracht dan wel aanneming. In alle gevallen behalve de laatste is de opdrachtgever loonbelasting en premies verschuldigd, en tellen bij de opdrachtnemer de gemaakte uren niet mee voor de fiscale ondernemersfaciliteiten.

Kluts kwijt

Opdrachtgevers en opdrachtnemers hebben zich van meet af aan verzet tegen deze schijnoplossing voor het schijnprobleem van de schijnzelfstandigheid. Nu dat geen resultaat heeft gehad, proberen ze met man en macht een manier te vinden om de schade beperkt te houden. Daarbij worden ze in niet geringe mate gehinderd door de complexiteit van de wet- en regelgeving en door de “voorlichting” van de Belastingdienst, die voor alle praktische doeleinden tekortschiet.

Ook de overheid zelf is compleet de kluts kwijt, hoe het nu verder moet met de inhuur van zelfstandige professionals. Terwijl de verschillende ministeries en uitvoerende diensten toch grootverbruikers zijn van zzp’ers. In januari moest staatssecretaris Wiebes in antwoord op kamervragen van het lid Klein toegeven dat het rijk nog wel een slag te maken had, als het ging om de voorbereiding op het nieuwe regime. Deze week bleek dat er van huiswerk maken nog niet veel terecht is gekomen, in Den Haag.

Nationale aanbesteding

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is naarstig op zoek naar aanvullende arbeidsrechtelijke deskundigheid. Geen wonder, met die Wet DBA. Maar blijkbaar gaat het hier niet om “echt werk”, want er worden geen “echte banen” voor gecreëerd. In plaats daarvan wordt er een “flexibele schil” gevormd. Om die schil te vullen, is er nu een heuse “Nationale aanbesteding” uitgeschreven.

De voorwaarden waaraan inschrijvers dienen te voldoen, zijn neergelegd in een “Beschrijvend document”. Een relatie stuurde het me toe. Door alle ambtelijke boeventaal heen wordt één ding duidelijk: niet alleen gaat de overheid zelf op geen enkele manier voldoen aan de nieuwe regels voor de inhuur van zzp’ers, zij is er zelfs niet van op de hoogte.

Werkgeversgezag

Om na 1 mei nog met zelfstandigen te kunnen werken zonder dat er een arbeidsovereenkomst ontstaat, mag er geen sprake zijn van “werkgeversgezag” en/of moet de ingehuurde kracht zich vrij kunnen laten vervangen. Uit de aanbesteding blijkt echter dat Binnenlandse Zaken juist verregaande instructies wil kunnen geven met betrekking tot de uit te voeren werkzaamheden èn dat van vrije vervanging hooguit in naam sprake is. Twee keer rood licht, dus. Maar het ergste moet nog komen.

Blijkbaar heeft iemand bij Binnenlandse Zaken nattigheid gevoeld en zich gerealiseerd dat hier weleens sprake zou kunnen zijn van “schijnzelfstandigheid”. En dan zou het departement gaan opdraaien voor die vermaledijde loonheffingen. Weet je wat, moet deze wakkere ambtenaar hebben gedacht, dan voegen we er nog een regeltje aan toe: als de kandidaat een zzp’er is, dient bij de offerte een geldige VAR-verklaring te worden gevoegd!

Van nul en generlei waarde

Nu heeft zomaar “een geldige VAR-verklaring” nooit geholpen om een opdrachtgever te vrijwaren van naheffingen voor loonbelasting en premies. Daar was specifiek een VAR-wuo voor nodig of een VAR-dga. Dus daar had Binnenlandse Zaken om moeten vragen. Maar hee: per 1 mei bestaan die VAR-verklaringen geen van alle meer. Wat Binnenlandse Zaken ook bij de offerte gevoegd krijgt, het zal van nul en generlei waarde zijn.

Blijkbaar kent de overheid haar eigen regels voor de inhuur van zzp’ers niet, of snapt ze die niet, of kan ze die in de praktijk niet correct toepassen. Hoe kan zij dan verwachten dat andere opdrachtgevers en opdrachtnemers ze wel kennen, ze wel snappen, en ermee kunnen werken?

3 gedachten over “De overheid zelf snapt de nieuwe ZZP-regels ook niet

  1. Jan van Bergen

    Dag Pierre,
    Weer een prachtig stukje. Het wordt zo zoetjes aan een cabareteske soap
    Een vraagje. Een particuliere theaterschool werkt met zelfstandige docenten, veelal van naam en faam. Er is geen gezagsverhouding, de docent bepaalt geheel zelf de inhoud van zijn steeds 10 weken durende blok, van drie uur per week. Vervangen kan hij of zij zich niet, hij kan hooguit de lessen die zijn uitgevallen later inhalen, wat dan ook steeds het geval is.
    Dus, stel -bij voorbeeld- Toon Hermans geeft les bij ons, dan gaat niemand hem vertellen hoe hij dat,of wat hij gaat doen. Nu krijgt hij de griep. Toon kan natuurlijk zeggen: neem mijn zoon maar, maar dat wil niemand, we wachten wel tot de meester zelf weer beter is. Strikt genomen kan hij zich dus niet laten vervangen, want de opdrachtgever huurt hem in omdat hij is wat hij is.
    Hoe ligt in dit geval de relatie, schat jij?

    Reageren
    1. Pierre Spaninks Bericht auteur

      Goeie vraag, Jan. Niet dat het er formeel ook maar iets mee te maken heeft maar de Belastingdienst kijkt eerst of Toon Hermans lesgeeft in het kader van een regulier studieprogramma met een civiel effect (erkend diploma). Als ja, dan kun je hem wel op overeenkomst van opdracht inzetten maar dan zul je moeten procederen tot aan de Hoge Raad om je gelijk te krijgen. Als nee, dan compenseert het ontbreken van “werkgeversgezag” (geen instructiebevoegdheid) de onmogelijkheid van “vrije vervanging”. Dan kun je desgewenst terugvallen op de Modelovereenkomst geen werkgeversgezag. Voor alle zekerheid zou ik hem programmeren als leuk extraatje of bij wijze van masterclass. Ook daar is een model voor als je er een wilt.

      Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *