Hoezo, rechteloos en onbeschermd?

Moeten zelfstandigen zonder personeel het stellen zonder enige wettelijke bescherming? Wel als je de zzp-haters moet geloven, die hen liefst met dezelfde dure rechten en plichten zouden opzadelen als werknemers. Maar niet als je naar de feiten kijkt.

Volgens hoogleraar arbeidsrecht Jaap van Slooten valt het in de praktijk wel mee met die rechteloze status van de zzp’er. Onlangs gaf hij in een presentatie op de Universiteit van Amsterdam drie voorbeelden van wetten en regels waar wel degelijk de nodige bescherming uit voortvloeit.

Arbeidsrecht 

In de eerste plaats is er het arbeidsrecht. De Arbowet, de Arbeidstijdenwet en de Wet Huis voor Klokkenluiders gelden niet alleen voor personeel in loondienst. Ze zijn deels ook van toepassing op zelfstandige ondernemers, en zeker op mensen die onder gezag van een ander werken zonder dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Van Slooten noemt in dit verband ook de Wet Minimumloom. Die geldt niet voor ‘echte’ zelfstandigen maar aan de onderkant van de markt is het een uitkomst.

Bescherming tegen willekeurige opzegging

In de tweede plaats is er het vermogensrecht. Het Burgerlijk Wetboek biedt zzp’ers bescherming op het vlak van aansprakelijkheid (zowel voor schade aan henzelf als voor schade die zij aan anderen toebrengen), in situaties waar een plicht tot loondoorbetaling aan de orde is, en in het geval van opzegging.

Als er bijvoorbeeld vooraf niets is afgesproken over opzegging, moet de opdrachtgever een redelijke termijn in acht nemen als hij tussentijds van een zzp’er af wil en daarnaast soms ook nog een nog schadevergoeding betalen.

Ruimer begrip van ‘werknemer’

En in de derde plaats is er het Europees recht. Het begrip ‘werknemer’ is daarin soms breder dan in de Nederlandse wetgeving. In dat geval moet de rechter het wijdere Europese begrip toepassen.

Daardoor kan bijvoorbeeld een detacheerder die een zzp’er ergens heeft geplaatst, tegenwoordig niet meer verhinderen dat die daar na afloop van de detachering een baan aanneemt.

Van Slooten geeft in zijn presentatie meer voorbeelden, maar alleen al op grond hiervan concludeert hij dat de zzp’er toch echt meer bescherming geniet dan vaak wordt gedacht.

En dan heeft hij het nog niet eens over het socialeverzekeringsrecht. Ook daarvan wordt vaak gesuggereerd dat het niet op zzp’ers van toepassing is en dat die daardoor tekortkomen, en ook dat blijkt in de praktijk zo’n vaart niet te lopen.

Een fantastisch systeem van sociale zekerheid

Onze ouders en grootouders hebben een fantastisch systeem van sociale zekerheid gecreëerd. We zijn daar zo aan gewend dat we ons niet eens meer realiseren dat het bestaat en wat het voor ons betekent. Maar iedereen die rechtmatig in Nederland woont betaalt daar belasting en premies voor, ook de zzp’er. En ook die kan daar dus op terugvallen als dat nodig is.

Om te beginnen hebben we de drie zogenaamde ‘volksverzekeringen’:

  • de Participatiewet zorgt voor bijstand en bijzondere bijstand
  • de Wet langdurige zorg ondersteunt mensen die zware en intensieve verzorging nodig hebben
  • de Algemene ouderdomswet maakt dat er voor iedereen een basispensioen beschikbaar is

En naast die volksverzekeringen hebben we ook nog eens de Zorgverzekeringswet, waardoor iedere Nederlander een betaalbare basisverzekering heeft tegen ziektekosten.

Vooral behoefte aan eerlijke kans om de kost te verdienen

Al die wetten en regels maken voor zelfstandigen zonder personeel het bestaan nog niet tot een luilekkerland, maar dat is ook nergens voor nodig. Het enige waar ze behoefte aan hebben is een eerlijke kans om de kost te verdienen en een bodem in het systeem.

Aan het eerste schort het in dit land meer dan aan het tweede. Laten we dat vooral niet vergeten, als er weer eens een politieker of vakbondsbons begint over verplichte verzekeringen.

Dit blog werd oorspronkelijk geschreven als column voor Quote

 

4 gedachten over “Hoezo, rechteloos en onbeschermd?

  1. Miranda Maasman

    En dan mis ik nog de werknemersverzekeringen in geval van fictief dienstverband (waarvan Wiebes vreemd genoeg de twee belangrijke de facto buiten werking heeft gesteld) . Niet al te lang geleden was zelfs het ontslagrecht nog van toepassing op een grote groep zzp’ers, maar daaraan heeft Asscher een einde gemaakt bij invoering van de WWZ.

    Reageren
    1. Pierre Spaninks Bericht auteur

      Klopt! We hebben sinds 2008 de regeling Zelfstandige en Zwanger die ervoor zorgt dat zelfstandige ondernemers ‘verlof’ kunnen nemen bij zwangerschap en bevalling. Met een beroep op het Vrouwenverdrag hebben zij voor elkaar gekregen dat het UWV achteraf ook zo’n regeling moet treffen voor de periode 2004-2008. Toen was er (door de afschaffing van de WAZ) ten onrechte geen voorziening.

      Reageren
  2. Bert Tol

    De opdrachtgever kan volgens de wet altijd opzeggen. Een opzegtermijn is niet wettelijk geregeld. Dat moet dan staan in de overeenkomst. Daar waar de opdrachtgever en niet de zzp- er de regie heeft over de tekst van de overeenkomst staat er dikwijls bij de opzegtermijn nvt of een heel korte termijn. Op grond van redelijkheid en billijkheid is de rechter dikwijls bereid een aanvullende schadevergoeding aan de zzp-er toe te kennen bij het ontbreken van een opzegtermijn of een zeer korte opzegtermijn. Maar dan moet de zzp-er wel willen investeren in een rechtszaak van algauw tussen de 3000 en 5000 euro. Zelfs b ik het winnen van de procedure blijft op grond van praktijkervaring ca de helft voor eigen rekening. De opzegtermijn – uitgezonderd wanprestatie van de zzp-er – die de opdrachtgever in acht moet nemen verdiend meer aandacht van de wetgever. Het is nu rechtersrecht en dat is voor veel zzp-ers toch een belemmering. Veel opdrachtgevers konen er daardoor mee weg en dat is niet altijd fair.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *