Leven als zzp’er, en de toekomst van zelfstandig ondernemerschap

Zomer 2018 interviewde Vince de Jong me voor Tellow. Over leven en werken als zelfstandige zonder personeel, dus ook een beetje over mezelf. Nog steeds actueel, mede dankzij mijn vrienden bij de vakbond. Het hele interview leest u op de website van Tellow. Hier een paar quotes eruit. 

screenshot van het interview op tellow.nl

“Er is geen bedrijf, geen vereniging en geen overheid waar de vacature ‘zzp-expert’ open staat. Dat hokje bestaat gewoon niet. Terwijl alle dingen die ik nu doe wel stukjes van mezelf zijn, van mijn persoonlijkheid. Daar zitten alle competenties in die ik bezit.

Dit klinkt vast heel cliché, maar doordat ik zzp’er ben, kan ik echt beter zijn wie ik ben! (…) Zelfs de ervaring uit mijn eerdere carrière als organisatieadviseur komt nu weer goed van pas. Doordat ik zzp’er ben kan ik al die dingen combineren, misschien niet in elke klus maar wel over het jaar heen.” 

Kennis

“De ruim 1 miljoen Nederlandse zzp’ers – zoals geteld door het CBS – variëren van de middelbare scholier met pukkels die een jaartje pizza’s bezorgt op een overeenkomst opdracht tot de zelfstandig gevestigde psychiater die haar hele leven fulltime dat werk zal blijven doen.

Mensen denken bij zzp’ers vaak aan die fietskoerier, terwijl er daar maar een paar duizend van zijn, op het totaal vind je dat amper terug. Bovendien zijn dat – in tegenstelling tot die psychiater – helemaal geen zelfstandigen die hun leven daar echt op inrichten. Er is een groot gebrek aan echte kennis over zzp’ers, terwijl je die wel nodig hebt om goed beleid te kunnen maken.” 

Afgunst

“Generaties werkenden hebben sinds de jaren vijftig veel geïnvesteerd in het systeem waarin ook mijn eigen vader floreerde: met vakbonden, cao’s, vaste banen voor het leven, gegarandeerde pensioenen, etc. Dat heeft heel lang goed gewerkt, maar ondertussen heeft de wereld niet stilgestaan.

Nu steeds meer mensen uit dat systeem stappen en voor zichzelf beginnen, reageren de achterblijvers met een mengeling van zorg en afgunst. Zorg om het draagvlak van hun eigen stuk van het sociale stelsel – blijft dat wel betaalbaar? – en afgunst om de vrijheid van degenen die uit die mallemolen stappen.” 

Bedreiging

“De vakbonden en de politieke partijen waar die mee verweven zijn, zien hun basis afbrokkelen. Minder leden, minder inkomsten, minder kiezers, minder invloed. De opkomst van de zzp’er is daar maar een van de vele factoren in, maar wel een heel zichtbare.

Dat voelt voor hen als een bedreiging van hun positie. Dus gaan ze werken in loondienst verheerlijken en werken vanuit zelfstandigheid verdacht maken. Dat moet allemaal terug in het systeem, in hun systeem waar zij profijt van hebben.” 

Zekerheden

“Als je een baan hebt, zijn daar allerlei extra zekerheden aan gekoppeld – bovenop de zekerheden die alle Nederlanders hebben, dus ook zelfstandigen. Denk aan de ww, de ziektewet en het pensioenfonds, maar ook aan opleidingen en trainingen die je nodig hebt om je werk te kunnen blijven doen.

Als zelfstandige moet je die extra’s allemaal zelf organiseren en betalen. En dan moet je ook nog eens een reserve opbouwen voor als de markt tegenzit en je een tijdje minder werk hebt. Daar zijn allemaal slimme oplossingen voor, maar die komen je niet aanwaaien.

Eigenlijk is het reuze onhandig dat de zekerheden die je hebt als werkende, gekoppeld zijn aan een arbeidsovereenkomst en arbeidsvoorwaarden. Het zou veel logischer zijn om dat om te keren, en die zekerheden te koppelen aan de werkende, zodat ze met jouw leven en jouw loopbaan meebewegen.

Dan zou je je veel vrijer en soepeler kunnen bewegen over de arbeidsmarkt, en makkelijker werk vinden waarin je niet alleen nuttig bent maar ook zelf volledig tot je recht komt.”

Sociaal contract

“ZZP’ers wordt verweten dat zij het sociale contract zouden verbreken, dat het hedonisten zouden zijn die geen boodschap hebben aan solidariteit; alsof het arbeidscontract het enig denkbare contract met de samenleving is.

Terwijl, wat ik veel zzp’ers juist zie doen, is bijna wanhopig en hoopvol tegelijk zoeken naar mogelijkheden om iets te kunnen betekenen voor de samenleving. In plaats van dat we de kracht daarvan erkennen en proberen die mensen te ondersteunen, wordt dat juist heel erg klein gehouden. We moeten daar als economie en als samenleving juist ons voordeel mee doen en erover nadenken over hoe we dat kunnen faciliteren.”

Potentieel

“Nederland is een van de meest innovatieve economieën op de wereld, maar we onderbenutten een enorm potentieel. We komen in heel veel sectoren arbeidskrachten tekort, en op zzp’ers houden we de rem. Die rem moet ervan af!

Wordt dan iedereen zzp’er? Nee natuurlijk niet. Niet iedereen heeft de ambitie, het karakter en de capaciteiten om als zzp’er te werken. Net zoals lang niet iedereen het veertig jaar lang in loondienstverband volhoudt. Maar waarom zou dat moeten?”

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *