‘Onafhankelijk onderzoek nodig naar administratieve lasten wet DBA’

Volgens minister Kamp van Economische Zaken heeft het kabinet glansrijk zijn doelstelling gehaald om de administratieve lasten voor burgers, bedrijven en professionals in 2016 met 2,5 miljard euro te verlagen. In die 2,5 miljard aan lastenverlaging rekent Kamp ook een bedrag mee van 10 miljoen als opbrengst van de afschaffing van de VAR en de invoering van de modelovereenkomsten voor de inhuur van zzp’ers.

Ik was al meteen bang dat minister Kamp zich hier rijk rekende, op gezag van zijn collega’s Wiebes en Asscher. Daarom vroeg ik een aantal deskundigen uit mijn netwerk welke kosten zij dachten dat werkgevers, intermediairs, belangenorganisaties, zzp’ers en niet te vergeten de overheid zelf al hadden gemaakt en hoeveel zij komende jaren nog zouden moeten maken vanwege de wet DBA.

De reacties logen er niet om. De aannames en de daarop gebaseerde schattingen lopen ver uiteen, maar het beeld ontstaat van meerkosten die kunnen oplopen tot boven de 200 miljoen euro. Alle reden voor een grondig onderzoek.

Boris Emmerig, advocaat en belastingadviseur, focust in zijn reactie op de kosten die opdrachtgevers hebben gemaakt om zelf een modelovereenkomst op te stellen en die goedgekeurd te krijgen door de Belastingdienst. Het aantal daarvan stelt hij voor zijn berekening op 4500.

‘Voordat zo’n overeenkomst is ingediend,’ legt Emmerig uit, ‘heeft een opdrachtgever zich hierover over het algemeen laten adviseren. Dat begint normaal gesproken met een nulmeting: hoeveel zzp’ers vervullen opdrachten binnen de organisatie, hoe werken zij, hoe is het contractueel geregeld, is er in feite sprake van een dienstbetrekking? Niet zelden wordt hiervoor een interne projectgroep gevormd om een en ander in kaart te brengen.’

‘Fase twee is dat er een modelovereenkomst wordt opgesteld. Vaak wordt die niet direct goedgekeurd. Er komt feedback van de Belastingdienst, waarna een aangepaste versie wordt ingediend.’

Extern advies: gemiddeld 7500 euro per modelovereenkomst

‘Stel nu eens dat er per opdrachtgever 30 uur aan het hele traject wordt besteed door externe adviseurs,’ gaat Emmerig verder, ‘tegen een uurtarief van 250 euro per uur. Dan kom je per modelovereenkomst op 7500 euro, en dat is echt niet wild. Voor 4500 modelovereenkomsten kom je dan op 33.750.000 euro, en dat is dan nog naast de intern bestede tijd.’

‘Daarnaast heb je opdrachtgevers die niet zelf een overeenkomst maken maar die gebruik maken van een gepubliceerd model. Ook daaraan gaat een afweging vooraf die geld kost. Ik weet niet hoe vaak er gebruik wordt gemaakt van een model, maar dat zal veel vaker zijn dan 4.500 voorgelegde overeenkomsten.’

Al met al denkt Emmerig dat het opdrachtgevers meer dan 100 miljoen euro heeft gekost om modelovereenkomsten op te stellen en goedgekeurd te krijgen.

‘Structurele kosten lastig in te schatten’

Advocaat arbeidsrecht Daniël Maats schat de kosten van juridische hulp bij het opstellen en indienen van een modelovereenkomst wat lager in dan Emmerig. Volgens hem liggen de kosten daarvan, voor een opdrachtgever of intermediair, eerder tussen de 2000 en 3000 euro. Maal 4500 komt hij dan uit op een bedrag tussen de 9.000.000 en de 13.500.000 euro.

‘Maar’, waarschuwt Maats, ‘dat zijn dan alleen maar de initiële kosten, in 2016. Opdrachtgevers en intermediairs zijn komende jaren ook structureel tijd kwijt aan het invullen, verwerken en  administreren van alle overeenkomsten.’

Hoeveel hen dat gaat kosten, vindt hij lastig in te schatten. ‘Maar gezien het belang van een goede overeenkomst zal het deels blijven en dus structurele kosten opleveren.’

Belastingdienst: 4,5 miljoen voor 65 extra ambtenaren

Van meerdere kanten werd er gewezen op de kosten die het ministerie van Financiën en de Belastingdienst zelf moeten maken om de wet DBA ingevoerd te krijgen en alle modelovereenkomsten te beoordelen.

Strikt genomen valt dat buiten de toetsing op regeldruk en administratieve lasten, omdat daarbij alleen wordt gekeken naar de kosten voor het bedrijfsleven en voor de burger. Maar uiteindelijk betalen die daar wel voor, via de belastingen.

Niet duidelijk is of de Belastingdienst nu 40 ambtenaren extra aan het werk heeft of de oorspronkelijk toegezegde 65, maar per fte kost dat op jaarbasis ruim 70.000 euro, dus iets tussen de 2.800.000 en de 4.550.000 euro.

Volgens de begroting van Financiën worden die extra belastingambtenaren eerst ingezet voor de invoering van de modelovereenkomsten en blijven ze daarna beschikbaar voor de handhaving. Dat zijn dus meteen structurele kosten.

Opdrachtgevers en intermediairs: 140 miljoen

Hugo-Jan Ruts van het kennisplatform ZipConomy maakt zijn eigen sommetje, ook gerelateerd aan het aantal ingediende modelovereenkomsten. Dat zijn er volgens hem 6183. Hij schat dat daar per stuk tegen de 5000 euro aan extern juridisch advies in is gaan zitten, dat zou dan totaal 30.000.000 euro hebben gekost.

Daarnaast zouden de 500 grotere intermediairs er volgens Ruts gemiddeld een manjaar aan uren in hebben gestoken, met een totale waarde van 50 miljoen euro. Voor de 500 grootste opdrachtgevers telt hij daar een vergelijkbare investering bij op, dus nog eens 50 miljoen.

En dan zijn er nog de bonden van werkgevers, werknemers en zzp’ers, die ook allemaal hun eigen modelovereenkomsten hebben opgesteld. Daarvoor rekent hij een bedrag van 10.000.000 euro.

Samen: 140 miljoen. Bij de kleinere opdrachtgevers en intermediairs meent Hugo-Jan Ruts geen grote investeringen in tijd en geld te zien: ‘Die volgen de rest.’

228 miljoen inkomstenderving ZZP’ers: meetellen of niet?

ZZP’ers zelf zijn uiteraard ook de nodige tijd kwijt met de modelovereenkomsten, zeker de naar schatting 500.000 van hen die vroeger een VAR-verklaring hadden. Zij moeten immers nagaan of zij met een modelovereenkomst moeten gaan werken en zo ja of er een geschikte voorbeeldovereenkomst is die zij kunnen gebruiken of dat zij er zelf en moeten (laten) opstellen en goedkeuren.

De vraag is of we de tijd moeten incalculeren die zij daarmee kwijt zijn en die in geld uitdrukken. Ja, zegt de een, want dat is een vorm van inkomstenderving. Nee, zegt de ander, want het is niet waarschijnlijk dat zij anders in die tijd declarabel werk voor een klant zouden hebben gedaan.

Rekenen we de tijd en dus het geld van die zzp’ers wel mee, dan levert dat een fikse schadepost op. Zeg 500.000 maal 1 dag à 456 euro (57 euro per uur), dan hebben we het over maar liefst 228.000.000 euro. Dat zijn in elk geval initiële kosten maar waarschijnlijk ook meteen structurele, omdat zzp’ers in principe bij elke nieuwe opdrachtgever dat proces opnieuw moeten doorlopen.

‘Een keer per jaar een VAR of modelovereenkomsten met 35 opdrachtgevers’

Niet elke zzp’er is ondertussen zo gelukkig dat hij of zij aan een dag genoeg heeft om een modelovereenkomst af te sluiten met zijn opdrachtgever. Zelfstandig ICT’er Daniel Killestein twittert dat hij en zijn opdrachtgever er na vier weken onderhandelen nog steeds niet uit waren.

Uiteindelijk zag de opdrachtgever er maar helemaal vanaf, waardoor Killestein de uren die hij erin geïnvesteerd had nog niet kon terugverdienen ook.

Christel Schimmel, die als zzp’er een eigen soundstudio heeft en voice-over doet voor audiovisuele producties, vraagt zich (ook op twitter) af: ‘Een keer per jaar een VAR aanvragen of modelovereenkomsten afsluiten met 35 opdrachtgevers (als die al goedgekeurd worden), wat zou het minste werk zijn?’

Het enige relativerende geluid, met een dikke knipoog, komt van Harry Korver, specialist praktijkadvies bij tandartsenorganisatie KNMT: ‘Veel minder opdrachten verstrekt dan onder de VAR. Dus minder administratieve lasten…’

Claim van Kamp niet te controleren

Minister Kamp levert zelf geen onderbouwing voor zijn claim van een besparing van 10 miljoen aan administratieve lasten. Hij geeft niet aan wat de kosten voor de VAR waren, en waagt zich al helemaal niet aan een schatting van de nieuwe kosten per stakeholder.

Daardoor is de claim van Kamp niet te controleren. Onwaarschijnlijk is die op zijn zachtst gezegd wel, als we mogen afgaan op de reacties.

Onafhankelijk onderzoek nodig

Al met al komen de geraadpleegde deskundigen in verband met de wet DBA op de volgende kostenposten, in 2016:

  • voor de overheid zelf volgens de laagste schatting 2,8 miljoen euro, volgens de hoogste 4,5 miljoen
  • voor opdrachtgevers en intermediairs minimaal 9 miljoen euro, maximaal 140 miljoen
  • de inkomstenderving voor zzp’ers kan worden gesteld op 228 miljoen euro

Alle reden voor de Tweede Kamer om minister Kamp hierover aan de tand te voelen. En om desnoods aan te dringen op een onafhankelijk onderzoek, bijvoorbeeld door de Algemene Rekenkamer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *