Pensioen ZZP’er op het spel door modelovereenkomsten

Volgens de Belastingdienst geeft het werken met een modelovereenkomst ‘helderheid en zekerheid’ aan zowel opdrachtgever als zzp’er. Naarmate er meer bekend wordt over de uitleg die de fiscus geeft aan de nieuwe regels, klinken die woorden steeds holler. Nu blijkt dat zzp’ers er zelfs hun oudedagsreserve door kwijt kunnen raken.

De VAR, die per 1 mei wordt afgeschaft, die bood echt helderheid en zekerheid. Beschikte een zzp’er over een VAR-wuo of VAR-dga, dan was zijn opdrachtgever gevrijwaard voor naheffingen loonbelasting en premies.

Alleen bij keiharde fraude kon de Belastingdienst daarop terugkomen. Richting opdrachtgevers heeft de fiscus dat nooit geprobeerd, omdat het volgens de eigen juristen steeds kansloos leek.

Richting individuele zzp’ers heeft de Belastingdienst wel een aantal keren actie ondernomen. Maar als er al eens VAR werd ingetrokken en er werd een fiscale kwalificatie herzien, dan draaide de rechter dat terug omdat hij de zzp’er in kwestie wèl een echte zelfstandige vond.

Fundamentele onzekerheid

Die rechtszekerheid, waaronder opdrachtgevers en opdrachtnemers jarenlang prettig zaken hebben kunnen doen, verandert per 1 mei van dit jaar in één klap in fundamentele onzekerheid.

De garanties van de modelovereenkomsten gelden niet verder dan tot aan de deur van het belastingkantoor. Zodra we weer buiten zijn, in de echte wereld waar we de kost moeten verdienen, zijn we aan de heidenen overgeleverd.

Pak een willekeurige modelovereenkomst die op de site van de Belastingdienst staat, blader door naar de toelichting, en lees a) dat de zekerheid voor de opdrachtgever alleen geldt als er in de praktijk wordt gewerkt conform de modelovereenkomst en b) dat de zzp’er er geen rechten aan kan ontlenen wat betreft zijn fiscale status als ondernemer.

Naheffing over 7.280 euro

Of er in de praktijk is gewerkt conform de modelovereenkomst, mag de Belastingdienst tot vijf jaar na dato nog komen controleren en met terugwerkende kracht vaststellen. Of de zzp’er inkomstenbelasting mag betalen als ondernemer, beslist de Belastingdienst pas op grond van diens aangifte.

Kan die zzp’er er dan van op aan dat dat het ook is? Nee, per 1 mei niet meer. Stel: die zzp’er heeft een grote opdracht gedaan, van 600 uur of zo, onder zo’n modelovereenkomst. En de Belastingdienst vindt daarvan een of twee jaar later dat die arbeidsrelatie niet zelfstandig was maar een dienstbetrekking.

De 600 uur van die opdracht tellen dan niet meer mee voor de zelfstandigenaftrek. Daarmee duikt de zzp’er onder de grens van 1.225 uur zelfstandig werk per jaar. Waardoor hij een naheffing inkomstenbelasting tegemoet kan zien over de 7.280 euro die eerder waren vrijgesteld.

Geen recht meer op fiscale oudedagsreserve

En bleef het daar maar bij. Op dezelfde website waar de Belastingdienst zo hoog opgeeft van de ‘helderheid’ en de ‘zekerheid’ en de ‘verbetering’ die de modelovereenkomsten zouden zijn voor de zzp’er, staat sinds kort zelfs:

Als blijkt dat er toch sprake is van een dienstbetrekking, dan kan de opdrachtnemer zijn positie als fiscaal ondernemer verliezen. Dit betekent dat hij dan geen recht meer heeft op ondernemersfaciliteiten zoals de zelfstandigenaftrek en de oudedagsreserve.

Met andere woorden: de zzp’er die al dan niet door eigen schuld in een soortement dienstbetrekking zou hebben gewerkt, kan ook meteen een stuk van zijn pensioen inleveren. Fijn, van een kabinet dat zich zulke zorgen zegt te maken over de oudedagsvoorziening van zzp’ers!

2 gedachten over “Pensioen ZZP’er op het spel door modelovereenkomsten

  1. Femke Hogema

    dank voor je artikel Pierre. Ik vind het persoonlijk een fundamenteel verkeerd uitgangspunt om het contract in plaats van de persoon als uitgangspunt te nemen. Hoe zie jij dat?

    Ps – je wekt nu wel de suggestie dat de FOR een pensioenvoorziening is, terwijl het in essentie enkel een uitgestelde belastingschuld is. Je bouwt met alleen de FOR niks op!

    Reageren
  2. Pierre Spaninks Bericht auteur

    Goed punt, Femke. Het gaat in de praktijk niet werken om de arbeidsrelatie als uitgangspunt te nemen in plaats van de persoon, cq de ondernemer. Het is zo ongerijmd, dat zelfs de staatssecretaris zich bij de verdediging van zijn wetsvoorstel versprak en zei dat echte ondernemers er niks mee te maken zouden krijgen.

    Hier en daar zie je dat de Belastingdienst zelf ook niet alleen op de relatie wil afgaan en ook naar de persoon wil kijken. Voorbeeld: in de Algemene Modelovereenkomst Tussenkomst wordt de intermediair geacht over de zzp’er de gegevens te verzamelen die tot nu toe voor een VAR-wuo nodig waren. Ontbreken die gegevens, dan is er blijkbaar alsnog sprake van een fictieve dienstbetrekking!

    Over de FOR: veel mensen gebruiken het nu eenmaal als bouwsteentje in hun ‘pensioenplan’. Daar zou je niet aan moeten willen komen.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *