Stop met die valse vergelijkingen tussen werknemers en zelfstandigen

Zelfstandigen zonder personeel zitten in het verdomhoekje. Als er over hen wordt gesproken of geschreven is het opvallend vaak zonder kennis van zaken en soms zelfs met onverholen vijandigheid. Het nieuws van afgelopen week leverde daar weer een paar schrijnende staaltjes van.

Maandag begon De Telegraaf, door klakkeloos de suggestie over te nemen van een ambtenaar van de arbeidsinspectie, als zouden zzp’ers op het werk gevaarlijke brokkenmakers zijn.

Dat was nogal opzichtig in tegenspraak met een publicatie van diezelfde inspectie amper een week eerder. Daaruit bleek dat zzp’ers betrokken zijn bij slechts 4% van de dodelijke ongevallen, terwijl zij 10% uitmaken van de werkzame beroepsbevolking.

Later die dag dikte onderzoeksinstituut TNO het spookbeeld van de gedwongen zzp’er nog maar eens lekker aan, onder verwijzing naar een cijfer dat daar bij nader inzien niks over zegt.

Als iemand nu aangeeft liever in loondienst te willen betekent dat nog niet dat hij of zij destijds onder dwang zelfstandige is geworden. En als het wel zo voelt, wat let hem of haar dan om de ketenen te verbreken? Het aantal vacatures neemt snel toe en de gratis omscholingsprogramma’s (vaak zelfs met baangarantie) zijn niet vol te krijgen.

Fat cats

De donderdag daarop ging weekblad Elsevier voor de verandering eens helemaal los op het deel van de zelfstandigen zonder personeel dat wél substantieel geld verdient. Die fat cats zouden ten onrechte profiteren van fiscale kortingen die (volgens het blad) bedoeld waren om hun arme broeders en zusters te steunen.

Een zelfstandige die 150.000 euro per jaar verdient, zou grofweg 48.000 euro belasting betalen, terwijl een werknemer met hetzelfde salaris voor 74.000 euro zou worden aangeslagen: maar liefst de helft meer!

Sweeping statements

Zo weinig moeite als het kost om zulke sweeping statements te maken, zo lastig is het om ze te controleren en indien nodig te weerleggen. Elsevier leverde de onderliggende berekening er niet bij en kwam daar ook na velerlei verzoek niet mee over de brug.

Daardoor weten we niet hoe het blad de begrippen opvat waar het verhaal om draait. Over wat voor zelfstandigen hebben we het, over wat voor soort inkomen of vermogen, over welke belastingen?

En vervolgens weten we ook nog eens niet welke posten Elsevier in de berekening heeft meegenomen – noch aan de inkomstenkant, noch aan de kostenkant. Maar daar laten we ons niet door uit het veld slaan.

Eerder een vijfde dan de helft

Als we voor het gemak even aannemen dat het hier over de inkomstenbelasting gaat, dan lijkt het er door de oogharen op dat Elsevier de belasting van de zelfstandige te laag heeft ingeschat en die van de werknemer (veel) te hoog.

In werkelijkheid zal de werknemer eerder een vijfde meer inkomstenbelasting betalen dan de zelfstandige, in plaats van de helft.

Dat het verschil ‘tegenvalt’, komt doordat de werknemer én de zelfstandige allebei genadeloos worden gepakt met een heffing van 52% over alles wat ze wagen te verdienen boven de 67.072 euro. Als je het dan over inkomens rond de anderhalve ton hebt, nivelleert dat als een bulldozer in een sloppenwijk.

Het verschil dat dan nog resteert, wordt vervolgens in het besteedbaar inkomen in een klap ongedaan gemaakt doordat de zelfstandige veel meer kosten moet maken dan de werknemer om aan een vergelijkbaar pensioen te komen.

Valse vergelijkingen

Het lijkt er dus op dat het sommetje van Elsevier niet klopt. Maar eigenlijk moet je in zulke valse vergelijkingen helemaal niet mee willen gaan, ook niet door ze te fact-checken.

Het brutoloon van een werknemer kun je namelijk ten principale niet op een lijn stellen met de winst die voor een zelfstandige overblijft nadat de kosten van de omzet zijn afgetrokken.

De werknemer loopt geen ondernemersrisico, hoeft daar niet voor te reserveren, en ziet zijn sociale zekerheid grotendeels betaald door zijn werkgever. De zelfstandige moet dat allemaal zelf organiseren en zelf betalen.

Gelijk speelveld

Om aan dat fundamentele verschil recht te doen, heeft de wetgever ooit besloten om voor zelfstandig ondernemers een ander regime te laten gelden in de inkomstenbelasting. Daarmee is fiscaal een zo gelijk mogelijk speelveld gecreëerd voor werknemers en zelfstandigen.

Het is bijna pervers om dan met een impliciet beroep op dat gelijke speelveld zelfstandigen juist op achterstand te willen zetten.

Helaas past het maar al te goed in het huidige klimaat waarin de zzp’er ofwel een arme kerkrat is of een fat cat, en in beide gevallen zo gauw mogelijk een gewone loonslaaf moet worden.

Dit blog is een bewerking van een column die oorspronkelijk werd geschreven voor Quote

3 gedachten over “Stop met die valse vergelijkingen tussen werknemers en zelfstandigen

  1. Niels

    Volgens mij vergeet u 1 ding in de vergelijk; de ondernemer heeft nog recht op de MKB-winstvrijstelling van 14%. Hierdoor komt de effectieve (marginale) druk in de hoogste schijf uit rond de 45% terwijl de werknemer hier wel tegen een heffing van 52% aanloopt.

    Reageren
    1. Pierre Spaninks Bericht auteur

      Dank voor uw reactie. In mijn snelle sommetje heb ik uiteraard ook de MBK-winstvrijstelling meegenomen. We kunnen zo gedetailleerd vergelijken als we willen, en daar kunnen we eindeloos over blijven hakketakken. Maar uiteindelijk gaat het daar niet om. De moraal van het verhaal blijft dat de winst van een ondernemer iets wezenlijk anders is dan het brutoloon van een werknemer. In hoeverre je daaraan recht wilt doen in de fiscaliteit, is een politiek keuze.

      Reageren
    2. Anne Vrieze

      Wat iedereen vergeet is dat de ondernemer letterlijk werkt voor eigen rekening en risico. En nooit klaar is met werken. En alle ondernemers vallen direct in de bijstand bij langdurige werkloosheid terwijl de werknemer eerst nog 3 jaar WW krijgt. Daarvoor is het belangrijk dat iedere ondernemer hoge reserveringen doet. Dat zijn belangrijke redenen dat niet iedereen de stap naar ondernemerschap waagt.

      Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *