Tweede Kamer, dwing Wiebes terug te komen van zijn heilloze weg

Exacte cijfers ontbreken, maar alles wijst erop dat inmiddels zo’n vijftigduizend zzp’ers het slachtoffer zijn geworden van de wet DBA en de modelovereenkomsten. En de grote klap moet nog komen, als op 1 januari veel contracten bij grote bedrijven aflopen.

Het is hemeltergend wanbeleid, wat het kabinet hier laat zien. Donderdag is er weer een kamerdebat over deze kwestie, het zoveelste. Gaat de Tweede Kamer Wiebes dan wél dwingen om terug te komen van zijn heilloze weg?Maandenlang hield de staatssecretaris van Financiën vol dat er niets aan de hand was. De zzp’ers die hun werk kwijtraakten zouden nou net de schijnzelfstandigen zijn waar de maatregelen voor bedoeld waren.

Toen het bewijs van zijn ongelijk niet meer te ontkennen viel, dwong de oppositie Wiebes tot een noodsprong. In een brief aan de Tweede Kamer beloofde hij de handhaving van de nieuwe regeling op te schorten tot 1 januari volgend jaar.

Onzekerheid die de markt niet kan gebruiken

De vreugde over dat gebaar was van korte duur, want al gauw bleek dat er een fikse adder onder het gras zat. Wiebes had zijn uitstel zo geformuleerd dat het alleen gold voor goedwillende opdrachtgevers. Wanneer iemand goedwillend was en wanneer niet, dat had hij zorgvuldig in het midden gelaten.

Dat was nou net het soort onzekerheid dat de markt niet kon gebruiken. Zeker grote, beursgenoteerde ondernemingen, die vaak honderden zzp’ers in opdrachten aan het werk hebben, is er veel aan gelegen om compliant te zijn. Ze willen zich aantoonbaar aan de wet houden. Op de voorwaarden van Wiebes is dat onmogelijk.

Inmiddels zijn we drie weken verder, en hebben Wiebes en zijn Belastingdienst tenminste vier interpretaties de wereld in gestuurd van de begrippen goedwillend en kwaadwillend.

De boodschap was steeds net een tikje anders, variërend van Don’t worry, be happy in het tenenkrommende reclamespotje van de VVD tot het Alles wat niet uitdrukkelijk is toegestaan, is verboden dat de Belastingdienst in een vlaag van ambtelijke overmoed op zijn site zette.

De uitleg kan elk moment weer veranderen

Die twee uiterste posities zijn allebei weer even schielijk verlaten als dat ze waren ingenomen, zonder dat daar een verklaring bij werd gegeven. De stand van zaken op zondag 4 december 2016 om 11:16 uur (de uitleg kan elk moment weer veranderen) was als volgt.

De Belastingdienst heeft de repressieve handhaving van de wet DBA opgeschort. Tot in ieder geval 1 januari 2018 zullen opdrachtgevers geen naheffingen opgelegd krijgen en zeker geen boetes als ze iemand op zzp-basis inhuren terwijl dat achteraf toch een dienstverband had moeten zijn.

Daarbij laat de Belastingdienst in het midden of die opdrachtgevers daar na die datum alsnog voor op hun vestje gespuugd kunnen worden.

Dat uitstel van de handhaving geldt nadrukkelijk niet voor opdrachtgevers die de Belastingdienst als kwaadwillend ziet.

Eerst ging het daarbij volgens Wiebes om een beperkte groep van maximaal tien bedrijven waarvan de meeste al met naam en toenaam bij de Belastingdienst bekend waren. Die konden al eerder bezoek van de inspectie verwachten. Maar nu blijkt die categorie ineens toch open te zijn.

De Belastingdienst schrijft namelijk letterlijk: U bent kwaadwillend als u opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat u weet – of had kunnen weten – dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en daarmee een oneigenlijk financieel voordeel behaalt en/of het speelveld op een oneerlijke manier aantast).

Meer  vragen dan antwoorden

De moeizame formulering van de Belastingdienst roept meer vragen op dan dat ze beantwoorden. Ik noem alleen de belangrijkste.

  • Er was al geen definitie van schijnzelfstandigheid en nu krijgen we er ook nog eens evidente schijnzelfstandigheid bij. Wanneer is schijnzelfstandigheid evident en wanneer niet? Wie bepaalt dat?
  • Wanneer er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking, staat ondanks tien kuub jurisprudentie allesbehalve vast. Maar wij worden wel geacht dat te weten. Hoe dan?
  • Wat is in vredesnaam de status van hetgeen tussen ronde haakjes staat en wat betekent dat en/of?
  • Wanneer is een financieel voordeel precies oneigenlijk?
  • Blijkbaar mag het speelveld (welk speelveld?) wel op een eerlijke manier worden aangetast maar niet op een oneerlijke manier. Wat is het verschil en wie bepaalt dat?

Ernstige gevallen eerst, en dan?

Maar het ergste moet nog komen.

Volgens de Belastingdienst richt de handhaving zich nu eerst op de ernstigste gevallen, op situaties waarin partijen evident buiten het wettelijk kader treden, in een context van opzet, fraude of zwendel. En niet op situaties waarin er ruis kan ontstaan over een enkele arbeidsrelatie met een enkele zzp’er.

Maar wat moeten we met dat nu eerst? Als de ernstigste gevallen aan de beurt zijn geweest, wordt de schijnwerper dan alsnog gericht op de lichtere gevallen waarover twijfel mogelijk is? Hoe moeten we ons dat voorstellen? Als je ziet hoeveel modelovereenkomsten de Belastingdienst heeft afgekeurd, zijn wij dan niet allemaal lichtere gevallen?

“Moeilijk te geloven dat het kabinet de inhuur van zzp’ers echt weer op gang wil brengen”

Met zulke onheilszwangere formuleringen op tafel, valt het moeilijk te geloven dat het kabinet de markt echt weer vertrouwen wil geven en de inhuur van zzp’ers weer op gang wil brengen.

Eerder heeft het er de schijn van dat er vooral niets moet gebeuren, dat het wel prima is als er straks honderd- of misschien wel honderdvijftigduizend zelfstandigen aan de kant staan (want zo hoog ramen deskundigen de schade).

Het is hemeltergend wanbeleid, wat het kabinet hier laat zien.

De oplossing ligt voor de hand

Donderdag is er weer een kamerdebat over deze kwestie, het zoveelste. Gaat de Tweede Kamer Wiebes dan wél dwingen om terug te komen van deze heilloze weg?

Voor wie een oplossing wil, ligt die voor de hand. We weten wanneer iemand zelfstandig ondernemer is voor de inkomstenbelasting. Daar wordt al op gehandhaafd. Geef opdrachtgevers gewoon de mogelijkheid om zonder risico met die zelfstandigen samen te werken. Zonder mitsen en maren, en vooral zonder kleingeestige pesterijen.

3 gedachten over “Tweede Kamer, dwing Wiebes terug te komen van zijn heilloze weg

  1. Erwin van Boven

    Goed verhaal. Misschien moeten we ons als ZZP’ers zonder opdracht eens allemaal gaan inschrijven bij het UWV als werkzoekende. Niet dat dat initieel veel zal uithalen, ik zeg ook niet dat we een uitkering moeten gaan aanvragen, maar zo krijgen we in ieder geval een forse impact op de werkloosheidscijfers. Mogelijk is dat namelijk het enige waar het kabinet zich eventueel wel iets van aan zou trekken…

    Reageren
    1. Karina M.

      Wat een uitstekend idee van Erwin van Boven. Het kost relatief weinig tijd en vergroot effectief de zorgen van de overheid.

      Reageren
  2. Miranda Maasman

    Ben het helemaal eens met het betoog dat zzp’ers die werkzaam zijn als zelfstandig ondernemer en als zodanig belastingaangifte doen, buiten loonheffingen moeten kunnen werken. Ik heb nog wel één toevoeging: zzp’ers die niet voldoen aan de criteria van de gelijkgesteldenregeling of thuiswerkersregeling (afhankelijk van locatie van werken) moeten sowieso altijd buiten de loonheffingen blijven, of ze nu zelfstandig ondernemer zijn of niet. Opdrachtgevers hoeven dan niet bij elke kortdurende klus de zelfstandigheid van de zzp’er te controleren – en later te bewijzen. Dat scheelt enorm in de administratieve lasten. Belangrijker: dit lost nog een ander dreigend probleem op: dat alle niet-zelfstandige zzp’ers (en dat is NIET hetzelfde als een verkapte werknemers!) als loonheffingplichtig worden aangemerkt. Dat zou onzinnig zijn, lost geen problemen op, maar creëert die wel. Opdrachtgevers van bijklussers die naast hun hoofdberoep in (verzekerde en loonheffingafdragende loondienst, maar dus niet als ondernemer) op incidentele basis opdrachten aannemen, zoals artikelen schrijven van een vakblad of gastlessen geven op een hogeschool, zouden dan naheffingen kunnen verwachten en deze opdrachten dus nog steeds niet willen hervatten. De schijnende voorbeelden die we in de media hebben gezien betroffen ook dit soort situatie, die je niet oplost door uitsluitend zelfstandigen buiten de loonheffingen te plaatsen.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *