Help de inhuur van zzp’ers weer op gang!

Tijdens de algemene politieke beschouwingen deze week in de Tweede Kamer ging het alsmaar over “geen boetes voor zzp’ers”. Maar dat is niet de kern van het probleem. Dat is het risico op naheffingen. Daardoor durven steeds meer opdrachtgevers niet meer met zzp’ers te werken, ook niet met “echte”.

Donderdag 29 september vindt een kamerdebat plaats over de wet DBA, op basis van de brief die staatssecretaris Wiebes daarover deze week aan de volksvertegenwoordiging stuurde. Dat debat is cruciaal voor de toekomst van zzp’end Nederland. De kamer kan dan de markt weer op gang brengen – of niet.

(c) Marijn BeekmanMinisterie van Financien

(c) Marijn Beekman / Ministerie van Financien

Sinds 1 mei zijn al bijna 50.000 zelfstandigen een of meer opdrachten misgelopen – niet omdat zij geen echte zelfstandigen zouden zijn (dat is nooit vastgesteld) maar omdat hun opdrachtgever onder verwijzing naar de wet DBA domweg niet meer met zzp’ers wilde werken. Zie het onderzoek dat ik onlangs deed samen met Intelligence Group.

Het risico op naheffingen voor opdrachtgevers, dat is het probleem

Waar komt die inhuur-staking vandaan? Opdrachtgevers snappen heel goed dat de modelovereenkomsten geen zekerheid vooraf bieden en dat de Belastingdienst pas een definitief oordeel velt na controle of er in de praktijk volgens de termen van de modelovereenkomst is gewerkt.

Opdrachtgevers hebben inmiddels moeten ervaren dat de Belastingdienst alleen modelovereenkomsten goedkeurt die te vaag zijn voor zekerheid of die slaan op gevallen die al zo overduidelijk zijn dat het totale onzin is om er een modelovereenkomst aan te wijden.

Resultaat is dat de Belastingdienst een vrijwel onbeperkte beleidsvrijheid krijgt om achteraf en tot in lengte van jaren een arbeidsrelatie te beoordelen en, bij gebleken afwijkingen van de modelovereenkomst, een naheffing op te leggen.

De alleszins begrijpelijke angst voor die naheffing is voor opdrachtgevers reden om niet meer met zzp’ers te willen werken en uit te wijken naar payroll-constructies of uitzendcontracten. Niet eventuele boetes, want die worden in het fiscaal recht toch alleen maar opgelegd bij gebleken verwijtbaarheid.

‘Echte zelfstandigen’ zijn nu wel degelijk de klos

Anders dan de staatssecretaris doet voorkomen (ook zwart op wit in zijn kamerbrief) brengt de afschaffing van de VAR wel degelijk nieuwe risico’s met zich mee voor (het werken met) ‘vanzelfsprekende ondernemers’ cq ‘echte zelfstandigen’.

De VAR-wuo en de VAR-dga stelden op de persoon gericht vast dat iemand ondernemer was voor de inkomstenbelasting, en vrijwaarden op grond daarvan de opdrachtgever voor naheffingen.

De wet DBA schaft de VAR af en trekt die vrijwaring weg. Daar is niets voor in de plaats gekomen. De modelovereenkomsten zien niet op de persoon van de opdrachtnemer en diens eventuele zelfstandigheid, maar op een specifieke arbeidsrelatie tussen opdrachtgever of opdrachtnemer.

Omgekeerde bewijslast

Regel is dat iedere arbeidsrelatie een dienstverband oplevert tenzij opdrachtgever en opdrachtnemer bewijzen dat er geen sprake was van loon, gezag of persoonlijke arbeid. Alleen dan mag die specifieke opdracht buiten dienstverband worden uitgevoerd, door een zelfstandig ondernemer of door een resultaatgenieter. De bewijslast wordt omgekeerd!

Of iemand fiscaal kwalificeert als ondernemer, is een separate beslissing voor de inkomstenbelasting die pas tot stand komt bij de oplegging van de definitieve aanslag. Zonder VAR-wuo of VAR-dga kan zelfs iemand die al jaren onder het ondernemersregime valt, tegen zijn of haar bedoeling verzeild raken in een (opeenvolging van) arbeidsrelaties die achteraf door de Belastingdienst als even zo vele verkapte dienstverbanden worden aangemerkt.

Dan is het allesbehalve ondenkbaar dat hij of zij over een gegeven jaar niet meer kwalificeert voor de zelfstandigenaftrek (minimaal 1.225 uur per jaar actief in eigen bedrijf) of dat er in het geheel geen sprake meer is van een onderneming. Noem dat maar eens “geen nieuwe risico’s”!

Houd Wiebes aan zijn woord

Als we de staatssecretaris op zijn woord geloven en ervan uitgaan dat het hem ernst is om uit de wet DBA geen nieuwe risico’s te laten voortvloeien voor de ‘vanzelfsprekende ondernemer’, dan past het hem om daar handen en voeten aan te geven door zelfstandigheid formeel te erkennen als algemene uitzondering op de loonheffingen.

Die zelfstandigheid is desgewenst aan te tonen ofwel door te voldoen aan het bewijsvermoeden uit de goedgekeurde modelovereenkomsten ofwel door als grens te hanteren dat opdrachtnemer over de laatste drie jaren een definitieve aanslag inkomstenbelasting opgelegd heeft gekregen volgens het ondernemersregime.

Een verlenging van de overgangsperiode, waar de PvdA op aandringt en waar CDA en D66 gevoelig voor lijken te zijn, zou averechts werken. Dat geeft alleen maar langer gelegenheid aan payroll bedrijven en uitzendbureaus om de markt onderling te verdelen terwijl zzp’ers machteloos moeten toezien.

Twee harde toezeggingen nodig van het kabinet

Als Tweede Kamer echt wil voorkomen dat de inhuurstaking van opdrachtgevers een bloedbad aanricht onder zzp’ers, moet zij twee toezeggingen verlangen van het kabinet:

  • dat het onverwijld komt met een AMvB of een voorstel tot wijziging van de wet Loonbelasting, waarbij zelfstandigheid wordt erkend als uitzonderingsgrond voor de loonheffingen en
  • dat het toezegt dat de Belastingdienst geen naheffingen loonbelasting en premies zal opleggen aan opdrachtgevers totdat bedoelde erkenning in werking is getreden

Alleen zo krijgen opdrachtgevers het vertrouwen terug dat zij fiscaal veilig zaken kunnen doen met zzp’ers, en alleen zo komt de markt weer op gang.

7 gedachten over “Help de inhuur van zzp’ers weer op gang!

  1. Marlies Wopereis

    Goed blog, Pierre, maar volgens mij blijft het een punt hoe je zelfstandigheid moet bewijzen. Jij noemt 2 mogelijkheden: voldoen aan de afspraken in een modelcontract of 3 keer een definitieve IB-aanslag hebben ontvangen volgens het ondernemersregime. Van de eerste mogelijkheid geef je zelf al aan dat opdrachtgevers daar te onzeker van worden. Bij de tweede mogelijkheid sluit je alle ondernemers uit die de laatste drie jaar ondernemer zijn geworden. Ik denk dat jouw voorstel dus nog iets meer denkwerk vereist.

    Reageren
    1. Pierre Spaninks Bericht auteur

      Dank je wel voor je reactie, Marlies. De eerste optie heb ik hier misschien wat te beknopt geformuleerd. Het gaat niet om ‘voldoen aan een modelovereenkomst’ maar om ‘voldoen aan het bewijsvermoeden uit de goedgekeurde modelovereenkomsten’. Dan heb je het over punten als inschrijving bij KvK, beschikken over een BTW-nummer, ondernemersrisico dragen, en meerdere opdrachtgevers hebben. De tweede optie heb ik eerder uitvoeriger beschreven, met aandacht voor starters, op https://pierrespaninks.nl/blog/hoogste-tijd-voor-een-harde-reset-van-het-zzp-beleid/ Maar vertel: hoe zou jij het willen doen? Want het blijft ‘work in progress’

      Reageren
  2. Hugo-Jan Ruts

    Mijn beeld is dat de grootste angst van (vooral grote) opdrachtgevers iets anders is, namelijk dat die zzp’ers straks in eens op een loonlijst staan. bij de financiele gevolgen daarvan valt een naheffing (die terug te vorderen valt) in het niet.

    Reageren
  3. Marlies Wopereis

    Bedankt voor je aanvulling, Pierre, dat maakt je verhaal een stuk duidelijker. Het lijkt een beetje op terug naar de VAR, maar dan met een zwaardere bewijslast en een strengere controle. Op zich niet zo gek, maar de opdrachtgever komt er dan wel makkelijk van af. Ik zou graag zien dat die wat meer getriggerd wordt om zzp’ers te behandelen als zelfstandige professionals en niet als goedkope werknemers. Hoe? Daar heb ik helaas nog geen oplossing voor. Maar je hebt me wel aan het denken gezet.

    Reageren
  4. Truus

    Wellicht helpt het de Tweede Kamer als zij zich realiseren dat de door de wet DBA beoogde besparing ad 200mln op de kosten van aftrek zelfstandigen (max 3.785 pp/jr) inderdaad al gehaald is doordat minstens 50.000 ZZP-ers sinds 01 mei niet meer in opdracht zitten en er dit jaar ook niet meer in dreigen te komen.
    Maar….. heeft iemand ook berekend dat hier een gemis aan IB tegenover zal staan van 750 mln (42%) tot 1 mld !!!! (52%) …..
    Wakker ???
    En STEL nu eens dat er meer dan 50.000 ZZP-ers geen werk meer hebben dit jaar….. En hoe is de situatie bij betreffende ZZP-er thuis denkt u ?

    Het gaat steeds over de vorm, terwijl er eerst een aderlating moet worden gestopt en daarna pas kan worden gedweild… Niemand heeft de effecten van deze wet kunnen voorzien. Niemand was er op voorbereid. Wiebes denkt kennelijk dat al die ZZP-ers naadloos over kunnen stappen naar een vaste baan…… dat is echt niet haalbaar.
    Je kunt opdrachtgevers niet dwingen om af te zien van flexibiliteit. De overheid is zelf volgens mij de grootste afnemer van flexibele krachten…. Een explosie aan payroll-medewerkers… dat is toch geen oplossing. Dat is switchen van schijnzelfstandigers naar schijn-werknemers, want zo’n payrollbedrijf is enkel een exploitatiemodel (van mensen).. Er moet echt NU duidelijkheid komen. De schade kan alleen maar oplopen.

    Reageren
    1. Sjako ten Haken

      Volgens het CBS zijn er ca 1 miljoen ZZP’ers. Die groep van 50.000 is dus nog maar het begin. De grootste werkloosheidsstijging ooit, dat heeft geen politicus ooit eerder bereikt! Gelukkig voor de politiek komen ze niet in aanmerking voor de WW. Het is tijd dat de wetgever inziet dat er een nieuwe economische werkelijkheid bestaat naast de klassieke wettelijke categoriën: winst uit onderneming en arbeid in dienstbetrekking. Alleen al die jaren 30-woorden ‘arbeid’ en ‘dienstbetrekking’ behoren sinds eind vorige eeuw niet meer tot het dagelijkse taalgebruik.

      Reageren
  5. Truus

    Wellicht helpt het de Tweede Kamer als zij zich realiseren dat de door de wet DBA beoogde besparing ad 200mln op de kosten van aftrek zelfstandigen (max 4k pp/jr) inderdaad al gehaald is doordat minstens 50.000 ZZP-ers sinds 01 mei niet meer in opdracht zitten en er dit jaar ook niet meer in dreigen te komen.
    Maar…….. heeft iemand ook berekend dat hier een gemis aan IB tegenover zal staan van 750 mln (42%) tot 1 miljard !!!! (52%) …..
    Wakker ???
    En STEL nu eens dat er meer dan 50.000 ZZP-ers geen werk meer hebben dit jaar….. En hoe is de situatie bij betreffende ZZP-er thuis denkt de Tweede Kamer ?
    Er moet echt NU duidelijkheid komen. De schade kan alleen maar oplopen. Momenteel wordt de totale flexibele sector lam gelegd, terwijl men beoogde een deel ervan anders georganiseerd te krijgen.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *