VAR-brief belooft meer dan Wiebes wil en kan waarmaken

Komende week stuurt staatssecretaris Wiebes iedereen die een VAR-verklaring heeft een brief met uitleg over de modelovereenkomsten. De tekst van het epistel lekte donderdag al uit. In plaats van het eerlijke verhaal, lijken we het zoveelste propagandapraatje voorgeschoteld te krijgen over de nieuwe ZZP-regels.

De staatssecretaris belooft in zijn VAR-brief zekerheid vooraf voor opdrachtgevers en opdrachtnemers die werken met een goedgekeurde modelovereenkomst. De realiteit is echter dat geen enkele modelovereenkomst die zekerheid biedt.

De toegezegde vrijwaring voor naheffingen van loonbelasting en premies, geldt namelijk alleen voor opdrachtgevers en opdrachtnemers die in de praktijk precies werken volgens zo’n goedgekeurde overeenkomst. Zo staat het nu eenmaal in de wet.

Maar in iedere modelovereenkomst die de Belastingdienst tot nu toe heeft goedgekeurd en gepubliceerd, wemelt het van de ongedefinieerde begrippen zoals ‘een goede uitvoering van de opdracht’ of ‘naar eigen inzicht’. Bij zulke toverwoorden stelt iedereen zich wat anders voor.

Belastingdienst kan altijd wel een afwijking vinden

Als mensen die algemene begrippen uit hun modelovereenkomst gaan vertalen naar hun praktijk op de werkvloer, kan het niet anders of ze wijken daarbij af van wat de Belastingdienst voor ogen had toen die de overeenkomst goedkeurde.

Komt er vervolgens een inspecteur kijken en legt die de vinger op zo’n onvermijdelijke afwijking, dan vervalt de toegezegde vrijwaring.  De inspecteur hoeft dan alleen nog maar te bewijzen dat de samenwerking een echte arbeidsovereenkomst was, maar dat is een fluitje van een cent. Daarvoor is namelijk het zogenaamde rechtsvermoeden arbeidsovereenkomst in het leven geroepen.

Dat rechtsvermoeden houdt in dat wie wekelijks werkt, of gemiddeld twintig uur per maand, geacht wordt in loondienst te zijn. De opdrachtgever moet dan maar tegenbewijs zien te leveren. Lukt hem dat niet, dan krijgt hij alsnog een naheffing voor loonbelasting en premies. En dat brengt weer met zich mee dat de zzp’er zijn of haar zelfstandigenaftrek kan kwijtraken.

Fictief dienstverband

Alleen al door dat voorbehoud te maken met betrekking tot de uitvoering van de modelovereenkomsten, doet Wiebes een belofte van zekerheid die hij niet wil en niet kan waarmaken. Maar er komt nog iets bij dat veel listiger is.

Als een zzp’er per week op twee dagen of meer voor een opdrachtgever werkt en daarmee meer dan 40% van het minimumloon (rond de 600 euro per maand!) verdient, moet de opdrachtgever in principe loonbelasting en premies afdragen.

De opdrachtnemer in kwestie kan dan in voorkomende gevallen in aanmerking komen voor een uitkering wegens werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, ook al is er erkend geen sprake van een arbeidsovereenkomst.

Volgens DBA-specialist mr Miranda Elisabeth Maasman, is dit het gevolg van de ruimere definitie van ‘werknemer’ in de werknemersverzekeringen. Ook iemand die niet voldoet aan alle eisen van een arbeidsovereenkomst, kan een zogenaamd fictief dienstverband hebben. Die is dan geen werknemer in de striktere zin maar wel loonheffingplichtig én verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen.

Ontsnappingsroute

Opdrachtgevers kunnen straks onder die consequenties uit komen, weet Maasman. “Dan moeten ze met hun opdrachtnemers afspreken dat die geen beroep kunnen doen op een uitkering en dat de gelijkgesteldenregeling en de thuiswerkersregeling buiten toepassing blijven. De opdrachtnemer moet daar dan wel zijn handtekening voor zetten, voorafgaand aan de eerste betaling.”

Veel van de overeenkomsten die de Belastingdienst heeft goedgekeurd en gepubliceerd, bevatten een bepaling die precies dit als doel heeft. Maar voordat opdrachtgevers deze ontsnappingsroute kunnen gebruiken, moet eerst nog wel de Algemene Maatregel van Bestuur van kracht worden die het kabinet daartoe in voorbereiding heeft.

“Komt die AMvB er niet,” waarschuwt Maasman, “dan moet de opdrachtgever tot vijf jaar na dato kunnen bewijzen dat de opdrachtnemer een echte zelfstandige was. Maar hoe doet hij dat, als de VAR niet meer bestaat?”

Afstand doen van sociaal vangnet

Voor zzp’ers die overtuigde ondernemers zijn en die dat willen blijven ook, is die AMvB een uitkomst. Die gaat voorkomen dat zij tegen hun zin in de sfeer van de werknemersverzekeringen worden getrokken en dat zij daarmee hun status als ondernemer voor de inkomstenbelasting kwijtraken.

Voor zzp’ers aan de onderkant van de markt daarentegen, die misschien wel liever onder de paraplu van de werknemersverzekeringen zouden willen blijven, wordt het een hard gelag. Die moeten afstand doen van een sociaal vangnet dat ze tot dan toe wel hadden.

Linksom of rechtsom hebben de regelingen rond de fictieve dienstbetrekking dus ingrijpende gevolgen, zowel voor zzp’ers als voor hun opdrachtgevers. Zulke ingrijpende gevolgen, dat het eigenlijk onbestaanbaar is dat Wiebes er in zijn VAR-brief niets over zegt.

3 gedachten over “VAR-brief belooft meer dan Wiebes wil en kan waarmaken

  1. Jan van Bergen

    Dag Pierre,

    Veel dank voor je heldere uiteenzetting. Is er al enig zicht op wanneer de AMvB te verwachten is? Eigelijk is tot die tijd iedereen verlamd, of zie dat verkeerd?

    Hartelijke groet,
    Jan

    Reageren
    1. Pierre Spaninks Bericht auteur

      Ik begrijp dat er inmiddels advies is van de Raad van State, Jan. Het kabinet zou ermee verder kunnen. Als dat klopt, kunnen we hem voor 1 mei verwachten.

      Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *