Voor de toekomst hoeven we niet op de FNV te rekenen

Schaf de zelfstandigenaftrek af en maak de inhuur van zzp’ers duurder, dan gaan werkgevers vanzelf weer mensen in vaste dienst nemen. Dat was de boodschap van Han Busker, de nieuwe voorzitter van de FNV, in zijn eerste interview met het FD. 

Werkgeversorganisatie VNO-NCW nam meteen afstand van de woorden van de werknemersvoorman, maar bij de opvattingen van politieke partijen als PvdA, GroenLinks en SP sluiten ze naadloos aan. Alle reden dus om toch een ferm tegengeluid te laten horen. Ik neem het begeleidende FD-artikel puntsgewijs door. Meteen in de eerste alinea is het al raak: “De nieuwe FNV-voorzitter Han Busker wil het mes zetten in de fiscale voordelen voor zzp’ers, omdat die ertoe leiden dat zij zich tegen te lage tarieven aanbieden en zo de ‘race naar de bodem’ aanjagen.” 

Ho: het zijn geen fiscale ‘voordelen’. Winst uit een onderneming kun je niet vergelijken en mag je niet vergelijken met het bruto inkomen van een werknemer. Dat heeft de wetgever destijds onderkend en dat is reden geweest om een eigen fiscaal regime voor zelfstandigen in te stellen, dat aan deze omstandigheden recht doet. Gelijk behandelen zou ongelijk behandelen zijn, in het nadeel van de ondernemer.

Dat fiscale regime geldt trouwens voor alle zelfstandigen, niet alleen voor de zzp’ers die Busker op de arbeidsmarkt tegenkomt maar ook voor de badkamerverbouwer en de thuiskapster. Die moeten daarvan investeren in de toekomst van zichzelf en hun bedrijf, reserves opbouwen om zakelijke tegenvallers op te vangen, en sparen om de risico’s van ziekte, arbeidsongeschiktheid en oude dag te managen.

Busker maakt drie klassieke fouten

Busker maakt drie klassieke fouten. Een: door te doen alsof dat fiscaal regime voor zelfstandigen er alleen is om een arbeidsongeschiktheidsverzekering van te betalen.

Twee: door te doen alsof iemand die een specifiek verzekeringsproduct van de financiële industrie niet afneemt daarmee ook meteen onverantwoord bezig is en niets doet om zijn risico’s te beheersen.

En drie: door de problemen van een kleine minderheid van afhankelijke, kwetsbare zzp’ers te projecteren op alle zzp’ers terwijl de meesten van hen prima voor zichzelf kunnen zorgen.

ZZP’ers zijn zelfstandige ondernemers, geen flexwerkers

“Flexwerk is te goedkoop geworden door de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling, en de belastingvoordelen van de zzp’er verdwijnen te vaak in de zakken van de opdrachtgevers.”

Dat is de vierde fout van Busker: hij stelt zzp gelijk aan flexwerk, terwijl zzp’ers zelfstandige ondernemers zijn en flexwerkers werknemers. Dat het fiscaal regime voor ondernemers zou werken als een subsidie voor opdrachtgevers, horen we vaker. Maar daarom is het nog niet waar.

Dat geldt hooguit voor een kleine groep aan de onderkant van de markt die zonder die ondernemersfaciliteiten het hoofd niet boven water zou kunnen houden. Ja, opdrachtgevers profiteren er dan van dat die mensen zich net wel kunnen redden en daardoor voor hen kunnen werken.

In bepaalde sectoren, zoals de uitgeverswereld, staat de winstgevendheid zwaar onder druk. De inzet van zzp’ers is dan broodnodig om bedrijven in staat te stellen überhaupt in business te blijven. Daardoor kunnen ook de werknemers daar hun baan houden. Busker moet nog maar eens goed nadenken voordat hij die kip met gouden eieren slacht.

De aap uit de mouw

“Het is voor ons logisch dat zelfstandigen duurder zijn dan mensen met een vast contract. Dat zeg ik niet om zzp’ers te schaden, maar om de doorgeslagen concurrentie op arbeidskosten te stoppen. We willen een eind aan de ongelijke behandeling ten opzichte van vaste werknemers.”

Hier komt de aap uit de mouw – en wat een lelijke aap is dat. Busker is er dus niet op uit om afhankelijke, kwetsbare zzp’ers te beschermen maar om hun arbeid zo duur te maken dat zij niet meer aan de bak komen.

Net als zijn voorganger Ton Heerts koestert Busker de illusie dat werkgevers dan vaste banen zullen gaan creëren voor vakbondsleden. Vergeet het maar. Dat werkgevers mensen geen vaste baan geven, komt niet doordat zzp’ers hun arbeid goedkoop aanbieden maar doordat werkgevers contracten voor onbepaalde tijd als te star en te duur ervaren.

Dat laatste is een ongewenste situatie, daar zijn we het gauw over eens. Maar laten we niet vergeten dat de FNV van Busker daar van harte aan heeft meegewerkt – en die ‘verworven rechten’ nog steeds verdedigt. In plaats van daar nog eens over na te denken, tast Busker liever de rechten van zzp’ers aan.

Opdracht voor het regeerakkoord

“Het pleidooi van de kersverse vakbondsvoorman komt op een gevoelig moment: FNV voert al maanden moeizame onderhandelingen met werkgeverskoepel VNO-NCW over een gezamenlijke sociale agenda over pensioen, scholing, robotisering en de zzp’er. Het doel is een breed gedragen opdracht voor een volgend regeerakkoord. Busker voert de druk op, door openlijk de fiscale zzp-voordelen ter discussie te stellen die tot nog toe gelden als onbespreekbaar voor werkgevers.”

Dat hele akkoord dat de vakbonden met de werkgevers willen sluiten, is erop gericht zzp’ers op achterstand te zetten ten opzichte van werknemers. Om de werkgevers daarin mee te krijgen houden FNV en CNV hen in de SER de worst voor dat er een verplichte collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor alle werkenden, zodat werkgevers af zijn van de loondoorbetaling bij ziekte.

De rekening voor die ‘oplossing’ legt Busker nu neer bij de zzp’ers, net zoals zijn collega Limmen van het CNV dat al eerder deed. Als de verkiezingsuitslag een formatie over links mogelijk maakt, eventueel met steun van het CDA, zou die opzet nog kunnen slagen ook. Van VVD en D66 is er weinig steun voor te verwachten.

Geen last van kritiek in eigen huis

“De voormalige FNV-voorman Ton Heerts riep in 2015 nog een storm van kritiek over zich af toen hij in felle bewoordingen pleitte voor inperking. Er ontstond ook commotie bij vakbonden met veel freelancers waaronder FNV Zelfstandigen, die zich distantieerden van hun voorzitter. Heerts bood daarop excuses aan voor zijn woordkeus, en liet het thema sindsdien rusten. Door de zelfstandigenaftrek opnieuw ter discussie te stellen, blaast Busker ook de spanning binnen de FNV nieuw leven in.”

Ton Heerts heeft een mooie erfenis nagelaten voor Han Busker. Vlak voordat hij opstapte heeft hij zijn streven bekroond gezien om de relatief autonome zzp-bond van de FNV op te laten gaan in de grote vakfederatie. Zogenaamd om samen de belangen van alle werkenden te behartigen, maar waarschijnlijker om geen last meer te hebben van kritiek in eigen huis.

Selectieve verontwaardiging

“Busker kan niettemin rekenen op steun van toonaangevende fiscalisten, topambtenaren en arbeidseconomen. De ongelijke fiscale behandeling van werknemers in loondienst en zelfstandigen hen een doorn in het oog en staat bovenaan de prioriteitenlijstjes in het geval dat het belastingstelsel op de schop zou gaan.

De faciliteiten waren in het leven geroepen opdat zzp’ers de ruimte zouden gebruiken voor de oudedagvoorziening en verzekering tegen arbeidsongeschiktheid, maar de voordelen vloeien in de praktijk vaak weg naar opdrachtgevers, zo is de consensus.”

Dat laatste is een fantastisch geval van selectieve verontwaardiging. Laat er eens een zzp’er zijn die de zelfstandigenaftrek niet gebruikt om een verzekering af te sluiten. Is dat een valide argument om de zelfstandigenaftrek af te schaffen?

Dan moet Busker ook de kinderbijslag afschaffen omdat er mensen zijn die daarvan met vakantie gaan in plaats van luiers en kinderwagens te kopen. Zijn leden zien hem aankomen!

VNO-NCW: Zelfstandigenaftrek belangrijk voor zzp’ers

“Gelet op controverse is het echter zeer de vraag of werkgevers en werknemers op dit punt tot een akkoord kunnen komen. Busker zegt hoop te putten uit het feit dat er ook vanuit MKB-Nederland stemmen opgaan voor afschaffing van zzp-voordelen, omdat veel kleine ondernemers met een paar man personeel moeten concurreren met hun lage tarieven.”

De belangrijkste werkgeversvereniging is VNO-NCW. Die verklaarde tegenover het FD al meteen dat de zelfstandigenaftrek belangrijk is voor zzp’ers, omdat die hiermee de noodzakelijke investeringen kunnen doen en reserveringen kunnen maken.

‘Bovendien kunnen ondernemers geen aanspraak maken op zaken als WW. Zzp’ers lopen hogere risico’s dan werknemers,’ aldus een woordvoerder.

Dan het MKB, waar Busker zijn hoop op gevestigd heeft. Ja, er zullen vast MKB-bedrijven zijn die slecht georganiseerd zijn, die de voeling met de markt zijn kwijtgeraakt, die niet wendbaar genoeg meer zijn en die daarom te duur produceren. Die bedrijven zullen ongetwijfeld last hebben van zzp’ers die slimmer en wendbaarder zijn en die daardoor goedkoper kunnen werken.

Dat is heel vervelend voor die bedrijven, maar daar kunnen zzp’ers niks aan doen. Hen extra belasting laten betalen om het bestaan van slechtlopende bedrijven te rekken, is economisch het stomste wat je kunt doen.

Innovatie nodig, geen conservatie

Onze economie en onze samenleving hebben innovatie nodig, geen conservatie. Han Busker heeft er in zijn eerste grote interview blijk van gegeven dat niet te snappen. Zijn ondoordachte aanval op zzp’ers is geen constructieve bijdrage aan het debat, maar een krampachtige poging om de toekomst tegen te houden.

Die toekomst ligt in een economie en een arbeidsmarkt waar iedereen aan kan bijdragen, op zijn of haar eigen wijze. In duurzame inzetbaarheid van alle werkenden, ongeacht de vorm van hun contract. En in een sociaal stelsel dat recht doet aan ieders ambities en ieders mogelijkheden.

Voor die toekomst hoeven we blijkbaar niet op Han Busker en zijn FNV te rekenen. Goed om te weten.

UPDATE 15/3/2017 13:00 – Het FD reageert via Twitter: ‘FD staat achter verhaal. Gesprek Busker staat op band. FNV heeft vooraf geen bezwaar gemaakt tegen door u gebruikt citaat.’

UPDATE 15/3/2017 11:50 – Volgens een woordvoerster van de FNV heeft het FD de woorden van Busker ‘ernstig verdraaid’ cq volledig uit de context gerukt’ . De krant heeft nog niet op die beschuldiging gereageerd.

Een gedachte over “Voor de toekomst hoeven we niet op de FNV te rekenen

  1. Rosa Garcia Lopez

    Gelukkig zijn er voldoende krachten binnen de FNV – en daarbuiten – voor behoud van de zelfstandigenaftrek. Eerst de tarieven fors omhoog voordat er ook maar met 1 vinger aan de zelfstandigenaftrek wordt gezeten. De NVJ is hier zeer uitgesproken over samen met de Kunstenbond, FNV ZZP en FNV Mooi!

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *